Saturday, 27 November , 2021
امروز : شنبه, ۶ آذر , ۱۴۰۰ - 22 ربيع ثاني 1443
شناسه خبر : 14942
  پرینتخانه » فرهنگ و هنر, قـطـار اخـبـار تاریخ انتشار : ۲۶ آبان ۱۴۰۰ - ۲۱:۳۰ |
ابراهیمی دینانی

علامه‌ طباطبائی به من گفت دیگر شعر نگو

استاد فلسفه دانشگاه تهران گفت: جلسات شعرخوانی درقم داشتیم که علامه متوجه آن شده بودند و پس از آن به من گفت حالا تو فلسفه می خوانی و دیگر نمی‌خواهد شعر بگویی می ترسم که ذهنت تخیلی بار بیاید. ویژه برنامه سوفیا به مناسبت روز جهانی فلسفه و سالگرد درگذشت علامه طباطبائی از شبکه رادیویی […]

علامه‌ طباطبائی به من گفت دیگر شعر نگو

استاد فلسفه دانشگاه تهران گفت: جلسات شعرخوانی درقم داشتیم که علامه متوجه آن شده بودند و پس از آن به من گفت حالا تو فلسفه می خوانی و دیگر نمی‌خواهد شعر بگویی می ترسم که ذهنت تخیلی بار بیاید.

ویژه برنامه سوفیا به مناسبت روز جهانی فلسفه و سالگرد درگذشت علامه طباطبائی از شبکه رادیویی گفتگو به صورت زنده پخش شد.

در ابتدای این برنامه که اجرای آن را محمد جواد ادبی، استاد عرفان و فلسفه به عهده داشت با غلامحسین ابراهیمی دینانی گفتگو کرد. ادبی که خود از شاگردان دینانی بوده است خطاب به دینانی گفت شما کتابی به نام «فلسفه چیست؟ یک پرسش فلسفی است» را دارید، کمی درباره این کتاب توضیح دهید.

دینانی گفت: آزاد اندیشیدن یعنی فلسفیدن، ممکن است یک فرد روستایی بی سواد فکر فلسفی داشته باشد یعنی کسی که آزاد بیندیشد و رها، فیلسوف است. علامه طباطبایی ادیب و مفسر بزرگی بود با زبان مادری ترکی شعر های فارسی خوبی می گفتند. آزاد اندیش تر از او ندیده ام، فلسفیدن یعنی آزاد اندیشیدن وگرنه خواندن کتاب هایی مثل اسفار و شفاء به تنهایی فایده ندارد.

ادبی در ادامه پرسید بسیاری از جوان ها می پرسند که چگونه شخصیتی با این حد متشرع بودن به واسطه مراعات دینی می تواند قله های آزاداندیشی را پشت سر بگذارد؟ شما در جایی گفته بودید که ایشان مثل مردمان عادی در حرم حضرت معصومه (س) زیارتنامه می خواندند چگونه می توان این دو وجه را در یک کفه با هم جمع کرد؟

استاد فلسفه دانشگاه تهران پاسخ داد: شریعت مانع تفکر نیست. انجماد در شریعت مانع تفکر است. کسی می تواند مستحبات هم انجام دهد و تفکر نیز داشته باشد. بسیاری در ظواهر شریعت منجمد شده اند. قرآن کریم بسیار آزاد است در هیچ کتابی این میزان به تفکر دعوت نشده است: افلا یتقکرون، افلا یعقلون و… اما بعضی به جای متشرع بودن منجمد می‌شوند. علامه طباطبایی هم متشرع بود و هم آزاد اندیش. هنر ایشان به این بود. هیچ موضوعی برای او تازه نبود. ایشان در فلسفه ابن سینا و ملاصدرا بسیار بدیع بود و جانب شریعت را رعایت می کرد. هیچ فیلسوف غربی معاصری به آزاد اندیشی ایشان نمی رسید.

مجری سوفیا سپس پرسید آیا علامه طباطبایی در جلسات خصوصی که شما نیز در آنها حضور داشتید نقدهایی به ابن سینا و ملاصدرا داشتند؟

چهره ماندگار فلسفه بیان کرد: بله، در جلسات خصوصی که شبانه دو روز در هفته برگزار می شد و تعداد افراد حاضر بیشتر از ۷-۸ نفر نمی شد و علامه نیز به هر کسی اجازه حضور در آن جلسه را نمی دادند، آزاد سخن می گفتند و کاری به ابن سینا و ملاصدرا نداشتند و نقدهایشان را به اندیشه بزرگان وارد می کردند.

ادبی در ادامه گفت چه صفت دیگری در علامه طباطبایی بود که این قدر شما را مجذوب خودشان کرده بودند؟

دینانی پاسخ داد: یک کلمه، آزاد اندیشی.

مجری سوفیا سپس پرسید آیا در جلسات ایشان با کربن اتفاق می افتاد که از صحبت های او تعجب کنند؟

دینانی پاسخ داد: در هر حال حرف های کربن خوب بود ولی بیش از اینکه علامه از او استفاده کند او مجذوب علامه بود.

این استاد فلسفه اضافه کرد: کسی که آزادی اندیشه ندارد فلسفه خوان است اما فیلسوف نیست. من به کانت علاقه ندارم اما یک جمله دارد که بسیار دوست دارم: «بشر شجاعت فهمیدن داشته باش» علامه شجاعت فهمیدن داشت. شجاعتی بالاتر از فهمیدن نیست. شما باید یکدفعه صد و هشتاد درجه تفاوت فکری پیدا کنید. طبیعتاً در روح و جسم فرد این موضوع اثر می گذارد. در این باره امام علی (ع) فرموده اند: «وای برکسی که دو روزش یکسان باشد.» این دو روز به معنی دو آن است، اگر دو لحظه یک جور فکر کنید تمام است. اگر فکرنباشد پیشرفت معنا ندارد.

ادبی در بخش پایانی گفتگویش به تذکری که علامه در خصوص شعر گفتن دینانی داده بود پرسید و دینانی توضیح داد: ما جلسات شعری در قم داشتیم و شعر می گفتیم، نمیدانم علامه این را از کجا متوجه شدند، یک روز که من خدمتشان بعد از کلاس راه می رفتم، رو به من کردند و فرمودند: شنیدم شعر میگویی. گفتم: بله گاهی مرتکب می شویم. فرمودند: حالا نمیخواهد شعر بگویی. گفتم: حاج اقا شما خودتان شعر میفرمایید. فرمودند: حالا تو فلسفه می خوانی می ترسم که ذهنت تخیلی بار بیاید. دیگر ذوق شعری من خشک شد.

وی در پایان گفت: عرفان بسیار خطرناک است، فلسفه عقل است و عقل نجات دهنده ی انسان است. عقل را جدی بگیرید.


به اشتراک بگذارید
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، مورد بررسی ما قرار خواهد گرفت اما در سایت منتشر نخواهد شد.
  • در این بخش از امکان ِ پی گیری حقوقی و قضاییِ مطالب ارسال شده توسط مخاطبان برخورداریم.